Παρασκευή, 11 Μαΐου 2018

Ἁγίου Ἐπιφανίου, ἐπισκόπου Κύπρου: Ὁμιλία εἰς τὰ Βάϊα



Χαῖρε μέ ἀσυγκράτητη χαρά, θυγατέρα τῆς Σιών. Ἀπόλαυσε βαθιά χαρά καί ἀναγάλλιασε, ὁλόκληρη τοῦ Χριστοῦ ἡ Ἐκκλησία. Ἔρχεται πάλι σέ σένα ὁ Βασιλιάς. Ὁ νυμφίος σου ἔρχεται καθισμένος στό πουλάρι, ὅπως σέ θρόνο. Ἄς βγοῦμε νά Τόν προϋπαντήσουμε. Ἄς βιαστοῦμε νά δοῦμε τή δόξα Του. Ἄς προλάβωμε νά τιμήσωμε τόν ἐρχομό Του μέ χαρά.

Ἄλλη μιά φορά σωτηρία στόν κόσμο, πάλι ὁ Θεός ἔρχεται γιά νά σταυρωθῆ.

Ὁ Βασιλιάς τῆς Σιών, ἡ προσδοκία τῶν ἐθνῶν, ξαναέρχεται σ᾽ αὐτήν καί χαρίζει πάλι τή σωτηρία στόν κόσμο. Τό φῶς ἄλλη μιά φορά μᾶς ἐπισκέπτεται καί ἡ πλάνη διαλύεται, ἡ ἀλήθεια λουλουδίζει, χορεύει ἡ Ἐκκλησία καί χηρεύει ἡ Συναγωγή. Πάλι ντροπιάζονται οἱ δαίμονες, σκορπίζει ἡ κατάρα, καί πάλι ταράζονται οἱ Ἑβραῖοι, συντρίβεται ὁ δράκοντας, χαίρονται τά Ἔθνη καί ἡ Σιών στολίζεται.

Ἔρχεται ὁ Χριστός καθισμένος στό πουλάρι, ὅπως σέ θρόνο. Ἀναγαλλιάστε οὐρανοί. Ὑμνῆστε Ἄγγελοι. Εὐφρανθῆτε τά βουνά. Σκιρτῆστε λόφοι. Παφλάστε ποταμοί. Ὁ λαός τῆς Σιών χορέψετε, οἱ Ἐκκλησίες χαρῆτε. Ψάλλετε Ἱερεῖς, προφῆτες ἐλᾶτε πρῶτοι, εὐαγγελιστῆτε μαθηταί, ὑποδεχθῆτε λαοί. Τρέξτε μαζί καί οἱ γέροντες, χορέψετε μητέρες καί τά νήπια τραγουδῆστε. Φωνάξτε νέοι, οἱ φυλές μαζευτῆτε.

Κάθε πλάσμα, κάθε ὕπαρξη, κάθε τάξη, κάθε τι πού ἀναπνέει, ὅλη ἡ γῆ, κάθε ἀξίωμα, ὅλες οἱ ἡλικίες, ὅλες οἱ ἀρχές τῶν ἐθνῶν, ὅλες οἱ βασιλεῖες, ἄς ὑποδεχθοῦν βασιλικά τό βασιλιά τῶν βασιλέων, δεσποτικά τῶν δεσποτῶν τό Δεσπότη. Ἄς προσκυνήσωμε, ἄς τραγουδήσωμε θεϊκά τραγούδια στό Θεό τῶν Θεῶν, στόν αἰώνιο νυμφίο θεϊκούς νυφιάτικους χορούς, ἄς χορέψωμε. Χαρούμενοι ἄς ἀνάψωμε τίς χαρωπές λαμπάδες μας, τούς χιτῶνες τῶν ψυχῶν μας, ὅπως ταιριάζει γιά νά τιμήσουμε τόν Θεό, ἄς ἀλλάξωμε. Ἄς ἑτοιμάσωμε ὄμορφα τούς δρόμους τῆς ζωῆς, τά βαΐα τῆς νίκης ἄς κρατήσωμε γιά τό νικητή τοῦ θανάτου. Καί ἄς σείσωμε τούς βλαστούς τῆς ἐλιᾶς στό βλαστό τῆς Μαρίας. Ἀγγελικά ἄς ὑμνήσουμε τό Θεό τῶν Ἀγγέλων. Ἄς κραυγάσωμε μαζί μέ τά παιδιά, ὅπως πρέπει στό Θεό. Μαζί μέ τό πλῆθος καί ἐμεῖς τήν κραυγή τοῦ πλήθους ἄς ποῦμε: «Ὡσαννά, στόν οὐρανό. Εὐλογημένος αὐτός πού ἔρχεται στ᾽ ὄνομα τοῦ Θεοῦ».

Ὁ Θεός καί ὁ Κύριος φάνηκε σάν φῶς, ἔλαμψε σ᾽ ἐμᾶς πού καθόμασταν στό σκότος καί τή σκιά τοῦ θανάτου. Ἐφάνηκε ἡ ἐπανόρθωση γιά ὅσους ἔπεσαν, φάνηκε ἡ σωτηρία τῶν αἰχμαλώτων, φάνηκε ἡ ἀνάβλεψη τῶν τυφλῶν, φάνηκε ἡ παρηγορία γιά ὅσους πενθοῦν, φάνηκε ἡ ἀνάπαυση ὅσων κοπιάζουν. Φάνηκε τῶν διψασμένων τό ξεδίψασμα. Φάνηκε ἡ δικαίωση τῶν ἀδικημένων. Φάνηκε τῶν ἀπελπισμένων ἡ λύτρωση. Φάνηκε ἡ ἕνωση τῶν χωρισμένων. Φάνηκε ἡ θεραπεία τῶν ἀσθενῶν. Φάνηκε ἡ γαλήνη ὅσων εἶχαν βρεθῆ σέ τρικυμία.

Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΕΠΙΦΑΝΙΟΥ, ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΠΡΟΥ.


Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΕΠΙΦΑΝΙΟΥ, ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΠΡΟΥ.

πηγή φωτογραφίας: www.pontos-news.gr



Φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Κύκκου της Κύπρου.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποδίδουμε στα Αγία λείψανα τιμή και ευλαβική προσκύνηση, η όποια όμως δεν αποτελεί λατρευτική προσκύνηση η λατρεία. Τούτο γιατί κανείς ποτέ ορθόδοξος χριστιανός δεν ταύτισε στη σκέψη του τα τίμια λείψανα με «θεούς» Μακαριστός π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ).

Ο Άγιος Επιφάνιος γεννήθηκε από πάμπτωχη οικογένεια Ιουδαίων αγροτών, στο χωριό Βησανδούκη (ή Βησανδούκ), κοντά στην Ελευθερούπολη της Παλαιστίνης το 310. 

Κυπριακή λαϊκή παράδοση αναφέρει, πως ο Άγιος Επιφάνιος γεννήθηκε στον Καλοπαναγιώτη της Κύπρου, ένα χωριό της Μαραθάσας και μεγάλωσε στη Βησανδούκη ενώ οι γονείς του είχαν ακόμη ένα παιδί, την Καλλίτροπο.

Μετά το θάνατο των γονέων του και σε ηλικία δέκα ετών, ο Επιφάνιος προσελκύεται στο χριστιανισμό από δύο περίφημους για τις γνώσεις και τον ασκητισμό μοναχούς, το Λουκιανό και τον Ιλαρίωνα. Επτά μέρες ύστερα από το βάπτισμα του, ο Επιφάνιος τακτοποίησε την αδελφή του σ' ένα γυναικείο μοναστήρι κι έφυγε για την έρημο της Παλαιστίνης. 


Εκεί ζει κοντά στους επιφανέστερους ασκητές, ασκούμενος στην εγκράτεια, την άσκηση και στη μελέτη των Θείων Γραφών, γενόμενος υπόδειγμα για τους συνασκητές του. Η φήμη του και οι αρετές του δεν άργησαν να διαδοθούν και αναδείχθηκε επίσκοπος Κωνσταντίας της Κύπρου το 367 μ.Χ., στην οποία κατέφυγε με θαυματουργικό τρόπο, όταν το πλοίο του, που επέπλεε προς την Παλαιστίνη, λόγω τρικυμίας, έφθασε στην Κύπρο. (Η Κωνσταντία ονομαζόταν αρχικά Σαλαμίνα. 


Η πόλη κτίστηκε από τον ήρωα του Τρωικού πολέμου Τεύκρο, τον γιο του Τελαμώνα, προς τιμή της πατρίδας του Σαλαμίνας και καταστράφηκε τον 4ο αιώνα από σεισμό. 

Η πόλη ξανακτίστηκε από τον γιο του Μέγα Κωνσταντίνου, τον Κωνστάντιο κι ονομάστηκε Κωνσταντία. 

Έγινε έδρα του Αρχιεπισκόπου Κύπρου, όταν η Κύπρος είχε 14 επισκόπους κι έμεινε τέτοια μέχρι το 1191, που η Κύπρος κατακτήθηκε απ' τους Φράγκους. Σήμερα έδρα του Αρχιεπισκόπου είναι η Λευκωσία.

Από τη θέση αυτή, ο Άγιος άρχισε τον ευαγγελισμό του ποιμνίου του και αγωνίστηκε με θερμότατο ζήλο για την διατήρηση και ενίσχυση των ορθοδόξων δογμάτων, καταπολεμώντας όλες τις αιρετικές δοξασίες και πλάνες της εποχής του και ιδιαίτερα εκείνες του Ωριγένη. 


Κάνοντας συνεχή χρήση των λόγων της Αγίας Γραφής και γράφοντας πλήθος αντιαιρετικά συγγράμματα, αγωνίστηκε για να κρατήσει τούς πιστούς στην ανόθευτη χριστιανική πίστη.

Το 381, μαζί με τέσσερις άλλους Κυπρίους επισκόπους, ο Επιφάνιος έλαβε μέρος και στη Δευτέρα Οικουμενική Σύνοδο.


Ο Επιφάνιος πέθανε εν πλω από την Κωνσταντινούπολη, που είχε πάει για εκκλησιαστικές υποθέσεις προς την Κωνστάντια, στις 12 Μαΐου του 403, μετά από αρχιεροσύνη 36 χρόνων. Το τίμιο λείψανό του μετακόμισε στην Κωνσταντινούπολη ο αυτοκράτορας Λέων ΣΤ' ο Σοφός. Η Σύναξή του ετελείτο στον αγιότατο οίκο του, που ήταν στο ναό του Αγίου Φιλήμονος.

Ο Επιφάνιος Κωνσταντίας έκτισε την μεγάλη βασιλική δεν την ολοκλήρωσε μέχρι τον θάνατό του, της οποίας τα ερείπια διασώζονται μέχρι τις ημέρες μας. Ο μεγάλος αυτός Αρχιεπίσκοπος, πολύ σημαντικός διδάσκαλος και πατέρας της Εκκλησίας, υπήρξε και αξιόλογος συγγραφέας. Τα έργα του «Πανάριον» (περιέχει επιχειρήματα για την ανασκευή των αιρέσεων που υπήρχαν τότε), «Αγκυρωτός» (σε 120 παραγράφους περιλαμβάνει μια επιτομή της σύγχρονης προς τον άγιο Επιφάνιο Θεολογίας), «Περί μέτρων και σταθμών», «Περί των δώδεκα λίθων των όντων εν τοις στολισμοίς του Ααρών», αποτελούν πολύτιμα πετράδια στο μέγα ψηφιδωτό της Πατερικής Γραμματείας.

Η μνήμη του τιμάται στις 12 Μαίου.

Λόγος εις την Αγίαν του Χριστού Ανάστασιν, Αγίου Επιφανίου Κύπρου


Ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης ὁ τριήμερος ἀνέτειλε σήμερα κι᾽ ὁλόκληρη ἐφώτισε τήν πλάση. Ὁ τριήμερος καί προαιώνιος Χριστός, τό τσαμπί τοῦ σταφυλιοῦ, βλάστησε καί τόν κόσμο πλημμύρισε ἀπό χαρά. Τήν ἀβασίλευτην αὐγή ἄς δοῦμε. Πρίν ἔρθη ἡ αὐγή, ἄς τή δοῦμε σήμερα καί ἀπ᾽ τή φωτοπλημμύρα ἄς γεμίσουμε ἀπό χαρά. Τίς πόρτες τοῦ Ἅδη ἀνοίγει ὁ Χριστός καί οἱ νεκροί σηκώθηκαν σά νά κοιμοῦνταν. Ἀναστήθηκε ὁ Χριστός πού ἀνασταίνει τούς πεσμένους καί ἀνάστησε μαζί Του τόν Ἀδάμ. Ἀναστήθηκε ὁ Χριστός, Αὐτός πού ἀνασταίνει ὅλους καί ἐλευθέρωσε τήν Εὔα ἀπ᾽ τήν κατάρα. Ἀναστήθηκε ὁ Χριστός πού Αὐτός μόνος ἀνασταίνει καί χαροποίησε τόν ἀκατάστατο πρῶτα κόσμο, σέ ὅλα τό ρυθμό καί τήν τάξη ἐγκαθιστῶντας. Σηκώθηκε ὁ Κύριος, ὅπως αὐτός πού κοιμᾶται, καί τούς ἐχθρούς Του ὅλους τούς χτύπησε καί τούς ντρόπιασε. Ἀναστήθηκε κι᾽ εἶναι ἡ χαρά τό δῶρο Του σ᾽ ὅλη τήν χτίση. Ἀναστήθηκε κι᾽ ἄνοιξε τοῦ Ἅδη ἡ φυλακή. Ἀναστήθηκε καί τή φθορά τῆς φύσης σέ ἀφθαρσία τή μετάλλαξε. Ἀναστήθηκε ὁ Χριστός, κι᾽ ἀποκατάστησε τόν Ἀδάμ στήν παλιά δόξα τῆς ἀθανασίας.
Ἡ νέα χτίση, πού φέρνει ὁ Χριστός, μέ τήν Ἀνάστασή Του ἀνανεώνεται. Μέ τή νέα ὀμορφιά τοῦ Χριστοῦ ἄς στολισθοῦμε· ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ ὁ καινούργιος οὐρανός γίνεται σήμερα, ἕνας οὐρανός πιό λαμπρός ἀπό τόν οὐρανό πού ἀντικρύζομε. Γιατί δέν περιμένει τόν ἥλιο πού κάθε μέρα βασιλεύει, ἀλλά τόν Ἥλιο πού ὑψωμένο στό Σταυρό τόν ντράπηκε τοῦτος ὁ δοῦλος ἥλιος καί χάθηκε. Ἔχει τόν ἥλιο, πού γι᾽ αὐτόν εἶπε ὁ προφήτης· θ᾽ ἀνατείλῃ γιά τούς φοβισμένους τόν Ἥλιο τῆς Δικαιοσύνης, τόν Ἰησοῦ, Ἥλιο πού τήν Ἐκκλησία καταυγάζει φωτεινός καί αἰώνιος. Γι᾽ αὐτόν λέει ἡ Γραφή· Ἥλιος βγῆκε στή γῆ καί Λωτός φύτρωσε, γιά νά ὑποτυπώσῃ τό νόμο, μπῆκε στή Σιγώρ, πού σημαίνει μικρότητα. Αὐτός ὁ Ἥλιος κάνει σοφούς τούς ἀσόφους καί αὐτός ὁ Ἥλιος στήν ἀκλόνητη πέτρα μαζί μέ τήν πίστι μας ἔχει ρίξει θεμέλιο. Γι᾽ αὐτόν τόν Ἥλιο τῆς δικαιοσύνης, τό Χριστό, ἔχει γίνει οὐρανός ἡ Ἐκκλησία καί δέν ἔχει φεγγάρι πού μεγαλώνει καί μικραίνει παρά τή χάρη πού λάμπει πάντα. Δέν ἀνατέλλει κάποια ἀστέρια πλανητικά ἀλλά ἀστέρια νεοφώτιστα μέσα ἀπό τήν κολυμβήθρα. Δέ βγάζει σύννεφα πού προκαλοῦν τή βροχή· ἔχει ἡ Ἐκκλησία θεολόγους δασκάλους. Δέν κρέμεται πάνω σέ θολά νερά, ἀλλά ἔχει θεμελιωθῆ πάνω στά ἱερά δόγματα. Δέν φέρνει χειμωνιάτικη βροχή καί συγκινεῖ τούς ἀνθρώπους ὄχι μέ κρωγμούς ἀγριοπουλιῶν ἀλλά μέ τίς ὁμιλίες τῶν δασκάλων.
Αὐτή εἶναι ἡμέρα, πού βγῆκε ἀπ᾽ τά χέρια τοῦ Κυρίου. Ἄς νιώσωμε τήν πνευματική της ἀναγαλλιὰ καί τή θεϊκή εὐφροσύνη της. Αὐτή εἶναι γιά μᾶς ἡ πιό γιορτινή ἀπ᾽ ὅλες τίς ἑορτές. Αὐτή εἶναι ἡ ἑορτή, γιά τήν ὁποία τό Ἅγιο Πνεῦμα μᾶς προτρέπει καί μᾶς λέει: Ἑτοιμάσετε ἑορτή μέ πυκνόφυλλα, χαρούμενα κλαδιά ὥς τίς ἄκρες τοῦ θυσιαστηρίου· αὐτή εἶναι ὅλου τοῦ κόσμου ἡ ἑορτή, πού τόν ἀνακαινίζει καί τόν σώζει. Αὐτή ἡ ἑορτή εἶναι ὅλων τῶν ἑορτῶν ἡ κορυφή καί ἡ ἀκρόπολη· αὐτή εἶναι ἡμέρα πού τήν εὐλόγησε ὁ Θεός καί τήν ἁγίασε, γιατί αὐτή τή μέρα σταμάτησε ἀπό ὅλα τά ἔργα Του, ὁλοκληρώνοντας τή σωτηρία τῶν ζωντανῶν μαζί καί τῶν νεκρῶν. Τή μέρα αὐτή σταμάτησε τῶν μολυσμένων εἰδωλολατρῶν τίς τελετές καί τούς χορούς. Τή μέρα αὐτή σταμάτησε τή δύναμη ὅλων τῶν ἀνηθίκων. Τή μέρα αὐτή σταμάτησε τήν κνίσσα καί τίς θυσίες τῶν εἰδωλικῶν αἱμάτων· αὐτή τή μέρα σταμάτησε τή δύναμη τοῦ τυράννου καί τό κεντρί πού κέντρωνε τούς ἀνθρώπους. Σ᾽ αὐτή σταμάτησε τίς Ἰουδαϊκές θυσίες καί τίς πρωτομηνιές· σ᾽ αὐτή ἔβαλε καινούργιους νόμους καί κανόνες στή χτίση· σ᾽ αὐτή σταμάτησε τό Πάσχα τοῦ Μωσαϊκοῦ νόμου καί τῶν Ἰουδαίων· σ᾽ αὐτήν ὁλοκλήρωσε κάθε τύπο, σκιά καί προφητεία.
Κατά τό Πάσχα μας, τό Πάσχα τό ἀληθινό, θυσιάστηκε ὁ Χριστός καί ἰδού ἡ καινούργια χτίση τοῦ Χριστοῦ, ἡ καινούργια πίστη τοῦ Χριστοῦ, οἱ καινούργιοι νόμοι, ὁ καινούργιος λαός τοῦ Θεοῦ. Καινούργιος, ὄχι παλιός Ἰσραήλ καί νέο Πάσχα, νέα καί πνευματική περιτομή· νέα καί ἀναίμακτη θυσία· νέα καί θεϊκή διαθήκη. Σήμερα ἀνανεωθῆτε καί ἴσιο φρόνημα, νέο ἐγκαταστῆστε στίς καρδιές σας καί γιά νά δεχθῆτε τῆς νέας κι ἀληθινῆς ἑορτῆς τά μυστικά καί νά δοκιμάσετε σήμερα τρυφήν οὐράνια, πραγματική καί νά φύγετε φωτισμένοι στά μυστικά τοῦ νέου Πάσχα καί πού δέν παλιώνουν, καί πῆραν τή θέση τῶν ἀντίστοιχων μυστικῶν τοῦ παλιοῦ, γιά νά ἀντιληφθῆτε πόση εἶναι ἡ ἀπόσταση καί ἡ διαφορά τῶν δικῶν μας ἀπό τά Ἰουδαϊκά καί ποιά σύγκριση μπορεῖ νά σταθῆ τῶν ἄδειων τύπων μέ τήν ἀλήθεια. Ἄς ἀρχίσουμε τό λόγο γιά τήν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ καί τήν ἐμφάνισή Του ἀπ᾽ αὐτό τό σημεῖο.

Αγίου Επιφανίου Κύπρου: Λόγος εις την Ταφή και την εις Άδου Κάθοδο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού


Σένα Αδάμ, σε προστάζω: σήκω από τον αιώνιο ύπνο σου. Δεν σε έπλασα, για να μένης φυλακισμένος στον Άδη. Ανάστα εκ των νεκρών. Γιατί εγώ είμαι η ζωή των θνητών. Σήκω επάνω, πλάσμα δικό μου, σήκω επάνω συ που είσαι η μορφή μου, που σε δημιούργησα κατ’ εικόνα μου. Σήκω να φύγουμε από εδώ.

(…) Γιατί απέραντη σιωπή βασιλεύει σήμερα στη γη; μεγάλη σιωπή και πολλή ηρεμία. Μεγάλη σιωπή, γιατί ο βασιλεύς κοιμάται. Η γη φοβήθηκε και ησύχασε, γιατί ο Θεός με το σώμα κοιμήθηκε. Ο Θεός με το σώμα πέθανε και ο Άδης ετρόμαξε. Ο Θεός για λίγο κοιμήθηκε και αυτούς που κοιμόνταν αιώνες, από τον Άδη ανέστησε (…).
Σήμερα σώζονται και αυτοί που ζουν επάνω στη γη και αυτοί που αιώνες τώρα βρίσκονται κάτω από τη γη. Σήμερα σώζεται όλος ο κόσμος, ορατός και αόρατος. Σήμερα είναι διπλή η παρουσία του Δεσπότου Χριστού. Διπλή ευσπλαχνία. Διπλή κατάβασις μαζί και συγκατάβασις. Διπλή φιλανθρωπία. Διπλή επίσκεψις στους ανθρώπους. Από τον ουρανό στη γη και από τη γη στα κατοχθόνια κατεβαίνει ο Χριστός. Οι πύλες του Άδου ανοίγονται. Χαρήτε όλοι εσείς που κοιμάσθε από τους πανάρχαιους αιώνες. (…).
Χτες εζήσαμε στην υποταγή Του, σήμερα την κυριαρχία Του. Χθες φανερώθηκαν τα σημάδια της ανθρώπινής Του φύσεώς και σήμερα της θεϊκής. Χθες τον ερράπιζαν και σήμερα με την αστραπή της θεότητος σχίζει το σκοτεινό κατηκητήριο του Άδου. Χθες τον έδεναν και σήμερα δένει Αυτός τον τύραννο διάβολο με άλυτα δεσμά (…).
Εκείνος που χθες, μέσα στην άπειρη συγκατάβασί Του, δεν εκαλούσε να τον βοηθήσουν οι λεγεώνες των Αγγέλων, λέγοντας στον Πέτρο, ότι είναι στο χέρι μου να παρατάξω τώρα αμέσως περισσότερες από δώδεκα λεγεώνες Αγγέλων, σήμερα κατέρχεται με τον θάνατο Τον κατά του Άδου και του θανάτου, του τυράννου, όπως ταιριάζει σε Θεό και Κυρίαρχο, επί κεφαλής των αθανάτων και ασωμάτων στρατευμάτων και των αοράτων ταγμάτων, όχι με δώδεκα μόνο λεγεώνες, αλλά με μύριες μυριάδες και χίλιες χιλιάδες Αγγέλων, Αρχαγγέλων, Εξουσιών, θρόνων, Εξαπτερύγων, Πολυομμάτων, τα οποία, ως βασιλέα και Κύριο τους, προπέμπουν, δορυφορούν και τιμούν τον Χριστό (…).
Και καθώς συμβαίνει όταν παρουσιασθή μια φοβερή, αήτητη και παντοδύναμη βασιλική στρατιωτική παράταξι, φρίκη μαζί και τρόμος και ταραχή και οδυνηρός φόβος κυριεύει τους εχθρούς του ακαταγώνιστου Στρατηγού, το ίδιο έγινε ξαφνικά, μόλις παρουσιάσθηκε τόσο παράδοξα ο Χριστός στα καταχθόνια του Άδη. Από επάνω μια δυνατή αστραπή ετύφλωνε τα πρόσωπα των εχθρικών δυνάμεων του Άδη και ταυτόχρονα ακούονταν βροντερές στρατιωτικές φωνές που διέταζαν: Άρατε πύλας• όχι ανοίξετε, αλλά ξερριζώστε τις από τα θεμέλια, βγάλτε τις τελείως από τον τόπο τους. ώστε να μην μπορούν πια να ξανακλείσουν.

Άγιος Επιφάνιος Κύπρου, o πονών και πάσχων υπέρ της ΕκκλησίαςΑρχιμ. Επιφάνιος Ευθυβούλου

Ο βίος ή το συναξάρι του Αγίου Επιφανίου  Κύπρου παρουσιάζει, εκτός από την ένθεη ζωή του, την ομολογιακή αναστροφή του και τα άπειρα ση­μεία και θαύματά του, και μικρό αριθμό αβεβαιοτήτων και ερω­τηματικών που χρειάζονται επιστημονική διερεύνηση.
Η αποτόλμηση βιογραφικής ιστόρησης του Αγίου Επιφανίου, αλλά και του κάθε Αγίου, του κάθε άνθρωπου πούναι «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν» Θεού πλασμένοι, θα παρουσιάζει πάντοτε μεγάλο αριθμό από αβεβαιότητες. Κατά το Γραφικό λόγιο, «τα του ανθρώπου ουδείς οίδεν».
Πώς μπορούμε ακόμα να μιλήσουμε για τα εκ βαθέων κεκραγάρια, τους στεναγμούς των δακρύων μετάνοιας, αλλ’ ιδίως τις μυστικέs εμπειρίες ανάκρασης με τις μαρμαρυγές της Χάριτος του Μεγάλου, του εν Τριάδι Θεού ημών – του πολλά αγαπήσαντος ημάς;
agepifcy2
Όπως δεν μπορούμε να ορίσουμε τον Θεό, έτσι ούτε και τον άνθρωπο· μόνο εκ μέρους γνωρίζουμε, καθ’ ότι η Χάρη του Θεού οικονόμησε να φτάσει μέχρις εμάς για ψυχική μας ωφέλειαν, φρονηματισμό και «θεοφιλήν έξιν».
Ο Άγιος Επιφάνιος γεννήθηκε, κατά τον ιστορικό Σωζόμενο, στη Βεσανδούκη, (Au Vieil, Besanduc (Beth-Saddounq) χωριό της Παλαιστίνης, που βρίσκεται κοντά στην Ελευθερούπολη (Beit-Djibrin).
Κυπριακή λαϊκή παράδοση αναφέρει πως ο Άγιος Επιφάνιος γεννήθηκε στον Καλοπαναγιώτη, ένα χωριό της Μαραθάσας της Κύπρου και μεγάλωσε στη Βεσανδούκη. Οι γονείς  του ήσαν φτωχοί Εβραίοι, καθώς μας αναφέρει ο βίος του, αρκετά πλούσιοι χριστιανοί, όπως ισχυρίζονται οι J. Holl, J.Tixeront και D. Paperbroch, που είναι μάλλον αμφίβολο. Είναι δύσκολο ακόμη να καθορίσουμε μ’ ακρίβεια την ημερομηνία  που γεν­νήθηκε ο Άγιος Επιφάνιος. Η πιό κοινή αποδεκτή γνώμη και άποψη την τοποθετεί γύρω στα 310 μ.Χ., καθότι ο Άγιος Ιερώνυμος στα 392 μ.Χ. μας περιγράφει τον Άγιο Επιφάνιο ως πολύ γέροντα.

Πέμπτη, 10 Μαΐου 2018

Κύριλλος και Μεθόδιος: Οι Ουράνιοι Φωτιστές της Ευρώπης!..

ΣΑΚΚΕΤΟΣ - ΠΗΓΗ

 

Κύριλλος και Μεθόδιος: Οι Ουράνιοι Φωτιστές της Ευρώπης!..

Με την ευκαιρία των  (επιεικώς) απαράδεκτων δηλώσεων, που έκανε ο κ. Γκρούεφσκι εναντίον της Χώρας μας, θα του θυμίσουμε τι γράφαμε προ ετών για τους Αγίους Κύριλλο και Μεθόδιο, τους Έλληνες που φώτισαν τους Σλάβους!.. Είναι μια ευκαιρία να διαβάσουμε λίγα λόγια για τη ζωή και το έργο των δύο Θεσσαλονικέων αδελφών, οι οποίοι ανέδειξαν διαχρονικά την παγκόσμια σημασία ενός πολιτισμού που συνδυάζει τα διδάγματα των ελληνικών επιστημών, των τεχνών και των γραμμάτων με τις χριστιανικές αρχές της ορθοδοξίας μας!..

ΠΡΙΝ λίγα χρόνια, τον καιρό πού «έβραζε» το λεγόμενο «Σκοπιανό», ο γράφων είχε την ευκαιρία να συνομιλήση τηλεοπτικά με τον γνωστό Ιστορικό και Βαλκανιολόγο κ Γεώργιο Ντελόπουλο για ένα επίκαιρο θέμα, που είχε ως τίτλο: «ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΙΟΣ: ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ»! Ένα θέμα που συνεκίνησε πολύ κόσμο, μιας και τον καιρό εκείνο ορισμένοι σλαβικοί λαοί είχαν οικειοποιηθεί τους Έλληνες αδελφούς μοναχούς και μάλιστα έλεγαν πως γεννήθηκαν στην Βουλγαρία και όχι στην Θεσσαλονίκη!
Θαρρώ πως και οι αναγνώστες αυτού του βιβλίου θα ήθελαν να μάθουν την ιστορική αλήθεια, η οποία, σύμφωνα με τον εν λόγω ιστορικό, έχει ως εξής:
«Η ζωή και το έργο των δύο Θεσσαλονικέων αδελφών ανέδειξε διαχρονικά την παγκόσμια σημασία ενός πολιτισμού που συνδυάζει τα διδάγματα των ελληνικών επιστημών τεχνών και γραμμάτων με τις χριστιανικές αρχές της ορθοδοξίας του Βυζαντίου.
Είναι βασικά γνωστοί ως οι διδάσκαλοι και διαφωτιστές των Σλάβων, αφού για το ιεραποστολικό έργο τους στην Μοραβία τον 9ον αιώνα δημιούργησαν το σλαβικό αλφάβητο και διαμόρφωσαν τη λεγόμενη σήμερα παλαιοεκκλησιαστική σλαβική γλώσσα (Old Church Slavonic) στην οποία μετέφρασαν από τα ελληνικά την Αγία Γραφή, βασικά λειτουργικά κείμενα και το Νομοκάνονα (από το Βυζαντινό δίκαιο).
Ο εκχριστιανισμός των Σλάβων της Μοραβίας και η δημιουργία εκεί εκκλησίας και επισκοπής με την υποστήριξη του Πάπα της Ρώμης προσέκρουσε στην αντίδραση των Γερμανών καθολικών οι οποίοι κατόρθωσαν να εκδιώξουν μετά τον θάνατο των δύο αδελφών τους μαθητές τους και να επιβάλουν εκεί το καθολικό δόγμα. Ο σπόρος, όμως, του ελληνορθόδοξου πολιτισμού είχε πέσει σε καλό έδαφος και βλάστησε στη συνέχεια στα Βαλκάνια με κέντρο την Αχρίδα όπου οι μαθητές τους βρήκαν άσυλο με επικεφαλής τους τον Κλήμη ως άξιο διάδοχό τους. Εκεί μεταφράστηκαν τα βασικά κείμενα του μακραίωνα Βυζαντινού Ορθόδοξου πολιτισμού και εδραιώθηκε σταδιακά ο ελληνορθόδοξος πολιτισμός μέσω της Κυριλλομεθοδιανής παράδοσης, στη Σερβία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ρωσία από τον 9ον αιώνα μέχρι σήμερα.
Αναλύοντας αυτή την παράδοση μαζί με τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και του έργου τους συνειδητοποιούμε ότι η «ελληνικότητα» είναι η γενεσιουργός αιτία της παγκοσμιότητας κάθε πολιτισμικού και θρησκευτικού στοιχείου της.
Η βιογραφία τους που σώζεται ως «ΒΙΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ» (το κατά κόσμον όνομα του Κυρίλλου πριν γίνει μοναχός λίγο πριν αποβιώσει) και «ΒΙΟΣ ΜΕΘΟΔΙΟΥ» διασώθηκε σε παλαιοσλαβική μετάφραση του απολεσθέντος ελληνικού πρωτοτύπου και έχει πολιτιστικά την ίδια αξία για τον σλαβόφωνο κόσμο (Πολωνία, Τσεχοσλοβακία, Βουλγαρία, Σερβία, Ρωσία κλπ.) όσο τα έπη του Ομήρου για τον ελληνόφωνο και η «Αινειάδα» του Βιργιλίου για τον λατινόφωνο (Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία κλπ.).
Ως Μακεδόνες που διέδωσαν κατά τον Μεσαίωνα τον τότε ελληνικό πολιτισμό του Χριστιανικού Βυζαντίου σε Ανατολή και Δύση στέκονται ισάξια δίπλα στο εκπολιτισιτκό έργο του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Η μετάφραση των δύο βίων τους στα ελληνικά δείχνει ανάγλυφα την επιτυχημένη μεταφορά των αρετών της ελληνικής γλωσσικής σκέψης (Γραμματική, Σύνταξη, Ετυμολογία) και την «εμφύτευση» των συνακόλουθων πολιτιστικών δομών ενός πολιτισμού (του Βυζαντινού) που είχε κληρονομήσει τις Επιστήμες, Τέχνες, Γράμματα από τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό.
Ο Πάπας της Ρώμης αποκάλεσε τους δύο Άγιους και ισαπόστολους αδελφούς «ουράνιους προστάτες της Ευρώπης».
Γέννημα και θρέμμα της Θεσσαλονίκης του 9ου αιώνα όπου ο πατέρας τους Λεόντιος ήταν δεύτερος άρχων στη στρατιωτική ιεραρχία της σπούδασαν στην Κωνσταντινούπολη ως γόνοι αριστοκρατικής οικογένειας μαζί με τον μετέπειτα αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ΄. Σπούδασαν τις επιστήμες της εποχής, Φιλοσοφία, Γεωμετρία, Αστρονομία, Μουσική και εισήλθαν στον κύκλο του Μεγάλου Πατριάρχη Φωτίου, για να υπηρετήσουν μετά ο μεν Κύριλλος ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης και ο Μεθόδιος ως διοικητής σλαβικής επαρχίας. Χαρακτηριστικό τους η ευρυμάθεια, γλωσσομάθεια, η θεολογική και φιλολογική κατάρτιση, η οποία μαζί με τις ηθικές χριστιανικές τους αρετές, τους ανέδειξε πρεσβευτές της τότε αυτοκρατορίας στους Άραβες, Χαζάρους, όπου εστάλησαν από τον αυτοκράτορα για να αντιμετωπίσουν σε μνημειώδεις συζητήσεις τους θρησκευτικούς και πολιτικούς αντιπάλους της αυτοκρατορίας. Συνέχεια του διπλωματικού τους έργου στην Ανατολή ήταν το κοσμοϊστορικό εκπολιτιστικό τους έργο μεταξύ των Σλάβων της Δύσης.
Όπλο τους από το ελληνικό πνευματικό οπλοστάσιο ήταν η γνώση της αρχαίας ελληνικής των Πατερικών κειμένων κυρίως του έργου του Γρηγορίου του Θεολόγου ώστε μέσω αυτών των ελληνικών κειμένων που υπηρετούσαν και υπηρετούν τον Χριστιανισμό να έχουμε χαρακτηριστικές αναφορές στους Βίους τους όπως: α) η αγωνία της μητέρας τους για τη σωστή αγωγή τους, β) η προσφορά της μισής περιουσίας από τον Κύριλλο σε διδάσκαλο της αρχαίας ελληνικής Γραμματικής σε ηλικία 14 ετών, γ) η χρήση των αρετών των πλατωνικών διαλόγων στην αντιμετώπιση των εικονομάχων, μουσουλμάνων, ιουδαϊστών, αιρετικών, και καθολικών αντιπάλων τους, δ) το χρονοδιάγραμμα για την αποπεράτωση της μετάφρασης των Ευαγγελίων ώστε αυτή να ολοκληρωθεί την 26η Οκτωβρίου εορτή του Αγίου Δημητρίου πολιούχου της γενέτειράς τους Θεσσαλονίκης, ε) η υπερήφανη απάντηση στους οψιμαθείς Άραβες ότι από εμάς τους Έλληνες ξεκίνησαν οι επιστήμες και οι τέχνες και ότι το μεγαλύτερο δώρο που θα μου κάνετε είναι να μου δώσετε τους Έλληνες αιχμαλώτους σας για να τους απελευθερώσω, στ) η πρόσκληση από τον Πάπα των Ελλήνων της Ρώμης για να παραστούν στην κηδεία του Κυρίλλου. Τέλος τα τελευταία του λόγια που θυμίζουν τον Απόστολο Παύλο (τον δρόμον τετέλεκα την πίστιν τετήρηκα) τα οποία δείχνουν ότι υπηρέτησε το οικουμενικό πνεύμα του χριστιανισμού χωρίς να κάνει διάκριση των ανθρώπων σε έθνη παρά μόνον σε πιστούς και μη πιστούς ή αιρετικούς λέγοντας: «Από δω και μπρος δεν είμαι πια υπηρέτης του Αυτοκράτορα και κανενός άλλου στον παρόντα κόσμο, αλλά είμαι δούλος του Θεού του Παντοδύναμου και θα είμαι αιώνια» . «Ευλογητός ο Θεός μας που δε μας έδωσε θήραμα στα δόντια των αοράτων εχθρών μας» (μετάφραση από τα παλαιοσλαβικά στο Γ. Ντελόπουλος «Έλληνες και Σλάβοι», εκδόσεις Λιβάνη).
Και μόνον το γεγονός ότι το κυριλλικό αλφάβητο το βασισμένο στη μεγαλογράμματο ελληνική βυζαντινή γραφή απαντά σήμερα από την Αδριατική θάλασσα μέχρι τον Ειρηνικό Ωκεανό υπογραμμίζει την παγκοσμιότητα του Βίου και της Πολιτείας των δύο Ελλήνων Θεσσαλονικέων αδελφών, ζωντανών εκφραστών σε Ανατολή και Δύση του Βυζαντινού εμβλήματος του Δικέφαλου αετού».
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
Γ. Ντελόπουλος, «Οι δύο Έλληνες που δίδαξαν το αλφάβητο στους Σλάβους» εφ. «Καθημερινή» 25-12-1981.
Α. Α. Ταχιάος, «Η Εθνικότητα του Κυρίλλου και Μεθοδίου κατά τας σλαβικάς πηγάς και μαρτυρίας», περ. “Cyrillomethodianum” έκδοση Ελλ. Ετ. Σλαβικών Μελετών, όπου διεξοδική βιβλιογραφία για την Κυριλλομεθοδιανή παράδοση στην Ελλάδα και το εξωτερικό.


To συγγραφικό-μεταφραστικό έργο των αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου Αλεξάνδρα Π. Ντότσικα, Δρ. Ιστορίας της Φιλοσοφίας, Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.


Από τον 6° αιώνα οι Σλάβοι άρχισαν να κατεβαίνουν προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη, να καταλαμβάνουν εδάφη και να δημιουργούν τις δικές τους ηγεμονίες. Έως περίπου τα μέσα του 9ου αιώνος δεν φαίνεται να χρησιμοποιούν κάποια δική τους συγκεκριμένη γραφή. Σύμφωνα με τον βούλγαρο συγγραφέα Χράμπρ οι Σλάβοι παλαιότερα χρησιμοποιούσαν χαράγματα και σημεία χωρίς καμία τάξη[1]. Επιπλέον, δεν φαίνεται να είχαν από μόνοι τους καλλιεργήσει την ιδέα να δημιουργήσουν δικό τους αλφάβητο, για να εξυπηρετούνται στις μεταξύ τους επαφές[2] και άρα παρουσιάζονται μάλλον ως ένας λαός χωρίς πνευματική καλλιέργεια και παιδεία.
StCyrilandMethodius2
Η πρωτοβουλία για την ανακίνηση του ζητήματος της σλαβικής γραφής και γλώσσης, σύμφωνα με τους βίους των αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου, ανήκει στον Μοραβό ηγεμόνα Rostislav, ο οποίος διεπίστωσε ότι ο μοραβικός λαός έχει ανάγκη να διδαχθεί στην δική του γλώσσα την χριστιανική πίστη. Στον Βίο Κυρίλλου αναφέρεται ότι το αίτημα του Rostislav υπήρξε η αποστολή επισκόπου και διδασκάλου, οι οποίοι θα διδάξουν στη γλώσσα τους τους εκχριστιανισμένους ήδη Μοραβούς, ενώ στον Βίο Μεθοδίου οι Μοραβοί ζητούν δάσκαλο που θα τους οδηγήσει στη γνώση και θα τους διδάξει την αλήθεια[3].
Έτσι, περίπου το 863 μ.Χ., επί Πατριαρχείας Φωτίου του Μεγάλου (α’ πατριαρχία: 858-867 μ.Χ. β’ πατριαρχία: 878- 886 μ.Χ.), ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Γ΄ (842-867 μ.Χ) ανέθεσε στον άγιο Κύριλλο να επισκεφθεί την Μοραβία, για να διδάξει την χριστιανική αλήθεια στην γλώσσα των κατοίκων της. Η επιλογή του αγίου Κυρίλλου ασφαλώς και δεν ήταν τυχαία. Ο άγιος υπήρξε συμμαθητής του αυτοκράτορος στην Κωνσταντινούπολη, με την έγκριση ή υπόδειξη του οποίου προήχθη σε Καθηγητής της Φιλοσοφίας. Επίσης, υπήρξε μαθητής του Πατριάρχη Φωτίου, ο ρόλος του οποίου στα εκκλησιαστικά δρώμενα της εποχής υπήρξε καθοριστικός. Κυρίως, όμως, η επιλογή του αγίου Κυρίλλου οφείλεται αφενός μέν στην θεολογική-λατρευτική του κατάρτιση, αφετέρου δε στην σλαβομάθειά του[4]. Ο άγιος Κύριλλος, αν συνδυάσει κανείς όσα αναφέρονται στις πηγές, θα πρέπει να γνώριζε περισσότερες από 6 ξένες γλώσσες, όπως σλαβικά, ιουδαϊκά, σαμαρειτικά, αραβικά, russki και λατινικά[5].
Ωστόσο, όταν ο αυτοκράτορας του ανήγγειλε ότι έπρεπε οπωσδήποτε να πάει στη Μοραβία, γιατί κανένας άλλος δεν ήταν σε θέση να φέρει σε πέρας ένα τέτοιο έργο, ο άγιος του απάντησε ότι θα πάει, παρότι άρρωστος και κουρασμένος, αρκεί οι Μοραβοί να «έχουν γράμματα στην γλώσσα τους».
Όταν πλέον ξεκαθαρίστηκε ότι το αίτημα του Μοραβού ηγεμόνος αφορούσε την απόκτηση γραπτού σλαβικού λόγου, ο άγιος και φιλόσοφος φαίνεται να απάντησε: «ποιός μπορεί να γράψει λόγια πάνω σε νερό ή να αποκτήσει για τον εαυτό του την κατηγορία του αιρετικού[6]».
Επομένως, ο διαπρεπής αυτός φιλόλογος και φιλόσοφος είχε βαθυτάτη επίγνωση της σπουδαιότητος και του ανυπερβλήτου χαρακτήρος του έργου του. Σύμφωνα με τον Βίο Κυρίλλου ο άγιος, για να πετύχει στο δύσκολο έργο του «επεδόθη εις την προσευχήν» και «ταχέως απεκάλυψεν εις αυτόν ο Θεός την γραφήν». Δεν ανέλαβε, όμως, μόνος του το έργο, αλλά «μετ’ άλλων συνοδοιπόρων». Η σπουδαιότητα της συλλογικότητος σε τέτοιου είδους ζητήματα και ιδιαίτερα στην μεταφραστική διαδικασία αποτυπώνεται λίαν ευστόχως στα λόγια του Αυγουστίνου, ο οποίος δεν διστάζει να προειδοποιήσει τον Ιερώνυμο, όταν ανέλαβε την μετάφραση της Παλαιάς Διαθήκης, ότι δεν θα είχε ούτε μίαν ευκαιρίαν να πετύχει ένα καλύτερο μεταφραστικό αποτέλεσμα έναντι των Εβδομήκοντα, διότι ήταν μόνος, ενώ εκείνοι εβδομήντα!

  1. Άντ.-Αίμ. Ταχιάος, Κύριλλος και Μεθόδιος οι εκ Θεσσαλονίκης. Η βυζαντινή παιδεία στους Σλάβους, έκδ. Ρέκος, Θεσσαλονίκη, 1989, σσ. 90-92.
  2. X. Ταρνανίδης, Σελίδες απο την Εκκλησιαστική γραμματεία των Σλάβων, εκδ. αφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη, 2007, Θεσσαλονίκη, σ. 134.
  3. Αντ.-Αιμ. Ταχιάος, Κύριλλος και Μεθόδιος οι εκ Θεσσαλονίκης. Η βυζαντινή παιδεία στους Σλάβους, έκδ. Ρέκος, Θεσσαλονίκη, 1989, σ. 87.
  4. Ι. X. Ταρνανίδης, Σελίδες απο την εκκλησιαστική γραμματεία των Σλάβων, έκδ. αφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη, 2007, Θεσσαλονίκη, σ. 148.
  5. Ο.π., σ. 149.
  6. Αντ.-Αιμ. Ταχιάος, Κύριλλος και Μεθόδιος οι εκ Θεσσαλονίκης. Η βυζαντινή παιδεία στους Σλάβους, εκδ. Ρέκος, Θεσσαλονίκη, 1989, σ. 89.